نیروگاه خورشیدی قطعات متحرک کمی دارد و به همین دلیل نگهداری آن ساده تلقی می‌شود. اما دو عامل می‌توانند تولید را به شکل محسوسی کاهش دهند: آلودگی سطح ماژول‌ها و عیب‌های پنهان الکتریکی. هر دو با برنامهٔ نگهداری منظم قابل مدیریت هستند.
آلودگی (Soiling) و اثر آن
گردوخاک، فضولات پرندگان، گرده و رسوب نمک، نور رسیده به سلول را کم می‌کنند. در مناطق خشک و گردوخاکی مانند بخش‌هایی از فلات مرکزی ایران، افت تولید ناشی از آلودگی در فصل خشک می‌تواند به ارقام دورقمی برسد. دو نکتهٔ مهم:
- آلودگی یکنواخت تولید کل را به تناسب کم می‌کند.
- آلودگی موضعی (مثل فضولات پرنده) خطرناک‌تر است، زیرا سلول سایه‌خورده در حالت بایاس معکوس قرار می‌گیرد و نقطهٔ داغ (hot spot) ایجاد می‌کند که می‌تواند به آسیب دائمی ماژول منجر شود.
تعیین دورهٔ بهینهٔ تمیزکاری
تمیزکاری هزینه دارد و تمیزکاری بیش از نیاز، اقتصادی نیست. روش درست، تعیین دوره بر پایهٔ داده است:
- نرخ آلودگی را با مقایسهٔ یک ردیف مرجع تمیز و ردیف‌های عادی اندازه‌گیری کنید.
- ارزش انرژی از دست رفته را به صورت روزانه محاسبه کنید.
- هزینهٔ هر دور تمیزکاری را برآورد کنید.
- دوره‌ای را انتخاب کنید که مجموع هزینهٔ تمیزکاری و انرژی از دست رفته کمینه شود.
در بسیاری از سایت‌ها این محاسبه به دوره‌های فصلی یا ماهانه در فصل خشک می‌رسد. بارش باران مؤثر می‌تواند نیاز به یک دور تمیزکاری را حذف کند.
روش صحیح تمیزکاری
- زمان: اوایل صبح یا غروب. پاشیدن آب سرد روی شیشهٔ داغ، شوک حرارتی و خطر ترک ایجاد می‌کند.
- آب: آب کم‌سختی یا دیونیزه؛ آب سخت پس از خشک شدن لکهٔ آهکی باقی می‌گذارد.
- ابزار: برس نرم با دستهٔ تلسکوپی و تی لاستیکی. هرگز از ابزار ساینده، تیغه یا مادهٔ شوینده‌ای که سطح ضدبازتاب را آسیب بزند استفاده نکنید.
- فشار آب: فشار بالا می‌تواند به آب‌بندی جعبهٔ اتصال و فریم آسیب بزند.
- ایمنی: آرایه در روز همیشه برق‌دار است؛ از دستکش عایق استفاده کنید و کابل‌ها را بازرسی نمایید. کار روی سقف نیازمند تجهیزات کار در ارتفاع است.
بازرسی‌های دوره‌ای
| دوره | اقدام |
|---|---|
| ماهانه | بررسی داده‌های پایش، مقایسهٔ تولید رشته‌ها با یکدیگر |
| فصلی | بازرسی چشمی ماژول‌ها، کابل‌ها و سازه؛ کنترل رشد پوشش گیاهی |
| سالانه | ترموگرافی ماژول‌ها، آزمون مقاومت عایقی، سفت‌کردن اتصالات |
| سالانه | بازرسی سیستم ارت و حفاظت صاعقه، سرویس فن و فیلتر اینورتر |
| دوره‌ای | آزمون منحنی I-V رشته‌ها برای تشخیص افت پنهان |
عیب‌های رایج که با بازرسی کشف می‌شوند
- نقطهٔ داغ: با دوربین حرارتی قابل تشخیص است و معمولاً ریشه در سلول آسیب‌دیده یا سایهٔ موضعی دارد.
- ریزترک سلول: اغلب در حمل و نصب ایجاد می‌شود و تولید را به‌تدریج کم می‌کند.
- زردشدگی یا جداشدگی لایهٔ محافظ: نشانهٔ کهنگی ماژول
- اتصال شل در جعبهٔ تقسیم: منبع گرمایش و ریسک آتش؛ با ترموگرافی قابل کشف است.
- خوردگی فریم و سازه: به‌ویژه در مناطق ساحلی
- افت عملکرد اینورتر: گرفتگی فیلتر هوا و خرابی فن، دمای داخلی را بالا می‌برد و اینورتر توان خود را کاهش می‌دهد.
نقش داده در نگهداری
سیستم پایش، ارزان‌ترین ابزار نگهداری است. مقایسهٔ تولید رشته‌ها با هم، انحراف یک رشته را پیش از آنکه بازرسی میدانی انجام شود نشان می‌دهد. تعریف آلارم بر پایهٔ انحراف نسبی (و نه مقدار مطلق) باعث می‌شود تغییرات آب‌وهوایی، هشدار کاذب تولید نکنند.
قرارداد بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه خورشیدی با هایپر صنعت فراز، بازده سرمایه‌گذاری شما را حفظ می‌کند.
